gallery/государственное учреждение культуры-1
gallery/календарь

ЗНАМЯНАЛЬНЫЯ I ПАМЯТНЫЯ ДАТЫ ЧАЧЭРШЧЫНЫ

У 2020 ГОДЗЕ

  У інфармацыйна-бібліяграфічнае выданне “Каляндар знамянальных і памятных дат Чачэршчыны  на 2020 год” уключаны даты найбольш значных падзей у гісторыі горада, раёна, юбілеі знакамітых людзей, жыццё і дзейнасць якіх звязаны з краем.

  Матэрыял распаложаны ў храналагічным парадку.

  Пры складанні ”Каляндара знамянальных і памятных дат Чачэршчыны на 2020 год” выкарыстоўваліся  каляндары знамянальных і памятных дат мінулых гадоў, даведачныя выданні, краязнаўчыя матэрыялы.

  Каляндар дапаможа бібліятэчным работнікам, настаўнікам, ідэалагічнаму актыву і ўсім, хто будзе планаваць сваю работу на 2020 год у краязнаўчым напрамку.

АГУЛЬНЫЯ ДАТЫ

 

510 гадоў з часу, калі было ўтворана Чачэрскае стараства (1510) з правамі самакіравання. У цэнтры Чачэрска была пабудавана драўляная ратуша, што ўскосна сведчыць пра тое, што Чачэрск меў Магдэбургскае права.

510 гадоў з часу першага ўпамінання в.Бердыж (1510).

240 гадоў з часу  заснавання мануфактуры па вытворчасці вырабаў з шкла ў Чачэрску (1780).

200 гадоў з часу, калі  рускі паэт Пушкін  Аляксандр Сяргеевіч (1820, май)  праязджаў па беларускай зямлі. Яго шлях праходзіў і праз Чачэрск.

170 гадоў з часу, калі Чачэрск наведаў імператар Мікалай I з наследнікам (1850).

155 гадоў з часу адкрыцця Чачэрскага жаночага народнага вучылічша (1865).

150 гадоў з часу, калі быў  адкрыт тэлеграф у Чачэрску (1875).

150 гадоў  з дня нараджэння Гулевіча Пятра Восіпавіча (1870, в.Рудня-Нісімкавіцкая – 28.5.1957), беларускага казачніка. Аўт. кнігі “Беларускія казкі, запісаныя ад Пятра Гулевіча” (1963). Запісаныя ад яго казкі апублікаваны ў томе “Казкі ў сучасных запісах” (1989).

125  гадоў з дня нараджэння  Вяроўкіна Фёдара Андрэевіча (1895,   Запарожская вобласць - 1989). Генерал - маёр, камандзір 169 стралковай Чырвонасцяжнай дывізіі. Ганаровы грамадзянін гарадскога пасёлка Чачэрск.

120 гадоў  з дня нараджэння  Юльскага Міхаіла Канстанцінавіча (1900-1979). Начальнік сувязі 32-га стралковага корпуса на Далёкім Усходзе. Узнагароджаны Ордэнам Чырвонай Зоркі. Ганаровы грамадзянін г.Чачэрска (1968).

115 гадоў з часу адкрыцця пачатковага земскага вучылішча (1905), якое пасля кастрычніцкай рэвалюцыіі сталі называць народным вучылішчам, а з 1918 – школай першай ступені, а затым – СШ №2.

105  гадоў  з дня нараджэння Пусоўскага Міхаіла Паўлавіча (1915, в. Расны Горацкага р-на - 1944). Працаваў дырэктарам Залескай няпоўнай сярэдняй школы (1938-1940), дырэктарам сярэдяй школы №2 Чачэрска. Заслужаны настаўнік БССР (1960).

100 гадоў  з дня нараджэння Ткачова Аркадзія Кірылавіча (1920). Член саюза журналістаў. Капітан 1-га рангу. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (тройчы), Айчыннай вайны 2 ступені (двойчы), медалямі.

90 гадоў  з дня нараджэння Балдоўскага Пятра Рыгоравіча (1930, в.Малынічы). Заслужаны работнік прамысловасці  Рэспублікі Беларусь (1991). Працаваў з 1980 па 1995 гады дырэктарам папярова-лесахімічнага заводу (цяпер філіял "Гомельабоі" ААТ "Беларускія шпалеры"). Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, "Знак Пашаны", залатымі і бронзавымі медалямі ВДНГ.

90 гадоў з часу заснавання ААА  “Звязда" (1930).

85 гадоў з часу стварэння Залескага народнага хору (1935). Званне "народны" калектыў атрымаў у 1965 годзе.

75 гадоў з часу заснавання (1945) сельскагаспадарчага прадпрыемства ”Вазнясенск”. З 2008 г. – КСУП. Адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца ў аграгарадку Вазнясенскі. Спецыялізуецца на вытворчасці мяса, малака і зерня.

70 гадоў  з дня нараджэння Старавойтава Аляксандра Сямёнавіча (1950, г.Чачэрск). Кандыдат эканамічных навук (1993), акадэмік Беларускай інжынерна-тэхнічнай акадэміі.

60 гадоў з часу заснавання (1960) Чачэрскага паляўнічага заказніка рэспубліканскага значэння на тэрыторыі Чачэрскага і Веткаўскага раёнаў для аднаўлення і падтрымання аптымальнай колькасці паляўніча-прамысловых відаў жывёл. Плошча 84,2 тыс. га.

60  гадоў  з дня нараджэння  Дзяшчэні Святланы Адамаўны (1960, г.Чачэрск). Кандыдат эканамічных навук (1999), дацэнт (2006 ). Мае каля 70 навуковых і навучальна-метадычных публікацый. Працуе начальнікам цэнтра стратэгічнага планавання і аналізу ў Беларускім гандлёва-эканамічным універсітэце спажывецкай кааперацыі. Жыве ў Гомелі.

60 гадоў з дня нараджэння Макушнікава Алега Анатольевіча (1945, г.Гомель). Беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1987). У 1983-1985 гг. правёў шырокія раскопкі археалагічных помнікаў эпохі сярэдневякоў’я каля в. Нісімкавічы.

45  годоў з часу заснавання (1975) Валосавіцкага народнага фальклорнага гурта "Ажына" пры сельскім клубе-бібліятэцы. У 2007 г. прысвоена званне “народны аматарскі калектыў”. Калектыў -  удзельнік Рэспубліканскага фестывалю народнага танца “Беларуская полька” (Чачэрск, 1993, 1994, 1999, 2000), традыцыйнага свята фальклору “Жывіца” (в. Палессе, 2001, 2003) і інш.

25 гадоў з часу адкрыцця стаматалагічнага цэнтра (1995).

СТУДЗЕНЬ

40  гадоў з часу адкрыцця кінатэатра “Кастрычнік” (1980). У 2005 зноў адчынены пасля рэканструкцыі з 1997 года

4 – 115 гадоў з дня нараджэння Вейца Веньяміна Ісаакавіча (4.1.1905, г.Чачэрск - 27.1.1961, г.Масква), расійскага вучонага ў галіне энергетыкі. Доктар тэхнічных навук. Доктар эканамічных навук. Прафесар.Член-карэспандэнт АН СССР (1933). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1942).

7 – 95 гадоў з дня нараджэння Карпечанкі Васіля Васільевіча (7.1.1925, в. Будзішча – 2005, г. Магілёў), беларускага пісьменніка. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1990). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Узнагароджаны ордэнамі Славы III ст. , Айчыннай вайны I ст., медалем ”За адвагу”. Аўтар кніг для дзяцей “Сонейка ўзышло” (1961), “Сандалiкi - скакалiкi” (1994). Выдаў 13 зборнікаў песень, баек, вершаў. Яго імем названы вуліца, завулак 1-ы  і завулак 2-і ў Магілёве.

12 – 45 гадоў з дня нараджэння Атрошчанка Уладзіміра Уладзіміравіча (12.1.1975,Чачэрск), майстара спорту па вольнай барацьбе.

25 – 80 гадоў  з дня нараджэння  Кузьмянкова Леаніда Сцефанавіча (25.1.1940, в. Покаць). Доктар фізіка-матэматычных навук (1985), прафесар (1991). Ганаровы працаўнік вышэйшай прафесійнай адукацыі Расіі (1998). Жыве ў Маскве.

САКАВІК

5 – 125  гадоў  з дня нараджэння Кавалені Аляскандра Дзмітрыевіча (5.3.1895, в.Кашніцы Гродненскага павета – 27.8.1937). Беларускі археолаг. Даследваў стаянкі палеаліту (Бердыж, Юравічы).

12 - 80  гадоў з дня нараджэння Калечыц Алены Генадзьеўны (12.3.1940, г.Нальчык), беларускага вучонага-археолага. Доктар гістарычных навук (1995). Прафесар (2008). Праводзіла даследванні на Чачэршчыне ў вёсках Бердыж, Падазер’е, Нісімкавічы.

12 -  85 гадоў  з дня нараджэння Чарняўскага Ігара Мяфодзевіча (12.3.1935, г.Чачэрск). Беларускі археолаг архітэктуры.

26 -  120 гадоў  з дня нараджэння  Лізюкова Аляксандра Ільіча (26.3.1900, г. Гомель – 25.7.1942), Герой Савецкага Саюза (1941), генерал-маёр  (1942). З чэрвеня 1941 г. намеснік камандзіра, камандзір танкавай і мотастралковай дывізіі, стралковага і танкавага корпусоў, з 1942- камандуючы  5-й танкавай арміяй. Пахаваны ў с. Мядзведжае Сямілуцкага раёна, Варонежскай вобл. У 2009 г. генерал А.І. Лізюкоў быў перапахаваны ў памятніка Славы г.Варонежа. Імем братоў Лізюковых названы вуліцы ў в. Нісімкавічы; у гарадах Варонеж, Гомель, Чачэрск; у в. Нісімкавічы пастаўлены помнік; у беларуска-славянскай гімназіі № 36 г. Гомеля і ў в. Нісімкавічы створаны музеі братоў Люзіковых. Матэрыялы пра братоў Лізюковых захоўваюцца ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі. Яго імя прысвоена Саратаўскаму вышэйшаму камандна-інжынернаму вучылішчу. У 2014 на ВА “Гомсельмаш” выпушчаны імянны камбайн “А.Лізюкоў”.

КРАСАВІК

105 гадоў  з дня нараджэння  Байкова Мікалая Сафронавіча (красавік 1915, в. Покаць – 3.10.1943 прапаў без вестак). Героя Савецкага Саюза (1943). Вызначыўся пры вызваленні Брагінскага раёна, пры пераправе праз Днепр (верасень 1943).

3 – 95 гадоў з дня нараджэння Філіпенкі Аляксея Апанасавіча (3.4.1925, в. Бабічы - 21.08.1957, в.Бабічы), поўнага кавалера ордэна Славы. Кулямётчык стралковай роты яфрэйтар Філіпенка вызначыўся: 24.02. 1944 года  ў баі за вёску Вялікая Канапліца ( на поўнач ад Рагачова) першы ўварваўся на ўскраіну вёскі, знішчыў агнявую кропку праціўніка, узяў у палон гітлераўца; 1.03. 1944 года ў час штурму вышыні каля вёскі Азярыны. Пасля вайны жыў і працаваў у Калінінградзе. Пахаваны ў в. Бабічы.

ЛІПЕНЬ

1 – 30 гадоў з часу заснавання Чачэрскага гісторыка-этнаграфічнага музея (1.7.1990). Адкрыты ў 2004 годзе ў памяшканні ратушы (помнік архітэктуры XVIII ст.). Мае 7 стацыянарных экспазіцыйных залаў. Агульная плошча – 750 кв. м. Асноўны фонд складае амаль 19 000 адзінак.

25 – 85  гадоў з дня нараджэння Сасноўскага Леаніда Адамавіча (25.7.1935, в. Палессе), беларускага вучонага ў галіне прыкладной механікі, аднаго з заснавальнікаў трыбафатыкі.Доктар тэхнічных навук (1987). Прафесар (1988). Заслужаны дзеяч навукі  Беларусі (1998). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Украіны (1997). У БелІІЧТ з 1980 – дацэнт, прафесар, загадчык кафедры будаўнічай механікі. З 1992 – загадчык кафедры прыкладной матэматыкі і тэорыі надзейнасці. Аўтар больш за 700 навуковых прац і вынаходніцтваў. Аўтар кнігі вершаў "Россыпь чувств" (2008),  вершаванага  зборніка “ Далоні цеплыя зямлі“(2009). Прысвяціў гораду сваю манаграфію "L-рызыка ". Ганаровы грамадзянін г.Чачэрска (2004).       

30 – 60 гадоў з дня нараджэння Маркіна Віктара Сцяпанавіча (30.7.1960, в.Рудня Нісімкавіцкая). Кандыдат тэхнічных навук (1993). Палкоўнік. Працуе замдырэктара навуковага  цэнтра ЦНІІ эканомікі, інфарматыкі і сістэм управлення Мінабароны Расіі. Жыве ў Варонежы.

ЖНІВЕНЬ

10 – 80 гадоў з дня нараджэння Івашкова Пятра Іванавіча (10.8.1940, в. Нісімкавічы). Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1979), дацэнт. Жыве ў Луганску.

19 – 120 гадоў з дня нараджэння Балыкова Пятра Антонавіча (19.8.1900,  в.Нісімкавічы – 25.7.1973), аднаго з кіраўнікоў партызанскага руху на Гомельшчыне ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір партызанскай брыгады 1-й Гомельскай, якая дзейнічала на тэрыторыі Чачэрскага раёна. Адзначаны ўрадавымі ўзнагародамі. Яго імем названа вуліца ў Чачэрску. Ганаровы грамадзянін г.Чачэрска (1968).

25 - 95 гадоў  з дня нараджэння Хлебаказава Пятра Пятровіча (25.8.1925, в.Чабатовічы Буда-Кашалёўскага раёна). Заслужаны лесавод Беларусі (1994).  З 1959-1997гг. узначальваў Чачэрскі лясгас. Ганаровы грамадзянін г.Чачэрска.

ВЕРАСЕНЬ

6 -65 гадоў з дня нараджэння Новікава Леаніда Іванавіча (6.09.1955, в.Палессе). Кандыдат філасофскіх навук (1990), дацэнт (2009).

11 - 165   гадоў з дня нараджэння Раманава Еўдакіма Раманавіча (11.9.1855, Навабеліца – 20.1.1922). Беларускі археолаг, фалькларыст, этнограф, краязнавец, педагог.

26 – Дзень горада Чачэрска (1159).

КАСТРЫЧНІК

20 - 50 гадоў з дня нараджэння Атрошчанка Сяргея Іванавіча (20.10.1970, в.Бяляеўка – 2009). Працаваў намеснікам старшыні камісіі па справах непаўналетніх пры Чачэрскім райвыканкаме. Займаўся вывучэннем гісторыі Чачэршчыны.

ЛІСТАПАД

3 -80 гадоў з дня нараджэння Пархоменкі Уладзіміра Паўлавіча (3.11.1940, в.Каменка). Кандыдат педагагічных навук (1985 ), доктар пед.навук (1995), прафесар (1997). Член Беларускай акадэміі адукацыі i чатырох міжнародных акадэмій.

4 – 85  гадоў з дня нараджэння  Болсуна Аляксандра Іванавіча (4.11.1935, г.Чачэрск). Кандыдат фізіка - матэматычных навук (1967), дацэнт (1976). Аўтар першага на беларускай мове “Слоўніка фізічных і астранамічных тэрмінаў” (1979, з Я.Н.Рапановічам), “Руска-беларускага слоўніка”(1993), навучальных дапаможнікаў па фізіцы для школ і ВНУ.

7 - 110  гадоў з дня нараджэння  Скарапанава Сцяпана Гардзеевіча (7.11.1910, в. Батвінава  - 11.6.1999), беларускага вучонага ў галіне агульнага земляробства і меліярацыі, дзяржаўнага дзеяча Беларусі. Акадэмік АН БССР (1961, чл.-кар. 1950), доктар сельскагаспадарчых навук (1961), прафесар (1962), акадэмік УАСГНІЛ (1972). Акадэмік Аграрнай  АН Беларусі (1992).  Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1968). З 1961 міністр сельскай гаспадаркі Беларусі. З 1972- 1976 акадэмік-сакратар Зах. аддзялення УАСГНІЛ. Аўтар больш за 600 навуковых і навукова-папулярных прац, у тым ліку 15 манаграфій. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга (1942), Чырвонай Зоркі (1943), Айчыннай вайны 1 ступені, двума ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Дружбы народаў і інш. ордэнамі і медалямі.

7 - 90 гадоў з часу  выхада першага нумара раённай газеты “Сцяг калектывізацыі” (7.11.1930).

16 - 105 гадоў  з дня нараджэння Савельева Уладзіміра Гаўрылавіча (16.11.1915, в. Роўкавічы – 4.9.1980, в. Роўкавічы). Кандыдат тэхнічных навук (1957), дацэнт (1963). Двойчы ўзнагароджан ордэнам Чырвонай Звязды. Працаваў заг.кафедры тэхнічнай механікі ў БелДУТе.  

24 – 40 гадоў  з дня нараджэння Пернікава Сяргея Васільевіча (24.11.1980, г.Чачэрск).  Майстр спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класу, член Нацыянальнай  каманды Рэспублікі Беларусь па вольнай барацьбе.